Table Of ContentT.C.
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI
1 NUMARALI HALEP ŞER’İYE SİCİLİNİN
SOSYAL VE İKTİSADİ AÇILARDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
YÜKSEK LİSANS TEZİ
MUSTAFA ASLAN
KİLİS
MAYIS/2016
T.C.
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH ANA BİLİM DALI BAŞKANLIĞI
1 NUMARALI HALEP ŞER’İYE SİCİLİNİN
SOSYAL VE İKTİSADİ AÇILARDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Mustafa ASLAN
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Mehmet KABACIK
KİLİS
MAYIS/2016
T.C.
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH ANA BİLİM DALI
Tezin Adı
1 NUMARALI HALEP ŞER’İYE SİCİLİNİN
SOSYAL VE İKTİSADİ AÇILARDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
MUSTAFA ASLAN
Bu tez tarafımızca okunmuş, kapsamı ve niteliği açısından bir Yüksek
Lisans/Doktora tezi olarak kabul edilmiştir.
Jüri Üyeleri İmzası
(Unvanı, Adı ve SOYADI)
.......................................... (Danışman) ________________
.
......................................... (Jüri Başkanı) ________________
.......................................... (Üye) ________________
.......................................... (Üye) ________________
......................................... (Üye) ________________
Sosyal Bilimler Enstitüsü Onayı Unvanı, Adı ve SOYADI
SBE Müdürü
T.C.
KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜNE
Bu belge ile, bu tezdeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik davranış
ilkelerine uygun olarak toplanıp sunulduğunu ve bu kural ve ilkelerin gereği olarak,
çalışmada bana ait olmayan tüm veri, düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını
gösterdiğimi beyan ederim.(07/06/2016)
Tezi Hazırlayan Öğrencinin
Adı ve Soyadı: Mustafa ASLAN
İmzası:
i
ÖZET
1 NUMARALI HALEP ŞER’İYE SİCİLİNİN
SOSYAL VE İKTİSADİ AÇILARDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
(H.956-972/M.1549-1565)
ASLAN, Mustafa
Yüksek Lisans Tezi, Tarih Anabilim Dalı
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Mehmet KABACIK
Mayıs 2016, 142 sayfa
Şer’iye Sicilleri, dönemini sosyal, kültürel ve iktisadi açılardan aydınlatan en
önemli tarihi kaynaklardan birisidir. 1 Numaralı Halep Şer’iye Sicili, Hicri 956-972 (M.
1549-1565 ) yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu sicil defterinde idarȋ, malȋ,
hukukȋ ve diğer alanlarda 3348 adet belge yer almaktadır. Sicil kayıtlarında mehir,
nafaka, boşanma olayları, köle ve cariyeler, toplum düzenini bozan hadiseler, kefaletler,
vakfiye, yabancı tüccarlar, dönemin paraları, çeşitli menkul ve gayrimenkul satışları ve
benzeri konularda belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerde Halep’in sosyal ve ekonomik
yapısı hakkında bilgi veren önemli verilere rastlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Suriye, Halep, Şer’iye sicilleri, Halep’te Boşanma Olayları,
Köleler ve Cariyeler, Yabancı Tüccarlar.
ii
ABSTRACT
EVALUATED OF NUMBER 1 JUDICIAL RECORD OF ALEPPO
FROM THE SOCIAL AND ECONOMIC PERSPECTIVE
(LC. 956-972/AD. 1549-1565)
ASLAN, Mustafa
Thesis of High Master, Department of History
Adviser of Thesis: Yrd. Doç. Dr. Mehmet KABACIK
May 2016, 142 Pages
Ottoman court registers one of the most sources, becoming clear her ear in point
of social, economic and cultural. Number 1 Judicial Record Of Aleppo comprises
analysis of the years between 956 and 972 (Lunar Calendar- Hijrah) / 1549-1565 AD.
There are 3348 number documents such as administrative, financial, judicial and other
parts in this records. In this records, there are documents about divorce, bridge wealth,
alimony, events which deteriorate social order, bails, foundation, foreign merchants and
assets and liabilities. These registers analyzed in this study provide important data about
social and economic structure of Aleppo.
Keys: Syria, Aleppo, Şeri’a Records, Divorce in Aleppo, Slaves and Concubines,
Foreign Merchant.
iii
İÇİNDEKİLER
TÜRKÇE ÖZET………………………………………………………………....i
İNGİLİZCE ÖZET……………………………………………………………...ii
TABLOLARIN LİSTESİ………….………………………………………..…..vi
ÖNSÖZ………………………………………………………………………......viii
KISALTMALAR………………………………………………………………..ix
KONU VE KAYNAKLAR………………………………………………….......x
GİRİŞ……………………………………………………………………………..1
BİRİNCİ BÖLÜM
SOSYAL HAYAT
1.1. AİLE DÜZENİ…………………………………………………….………..8
1.1.1. Kadının Aile Ve Toplum İçindeki Statüsü………………………....8
1.1.2. Boşanma Olayları ve Türleri……………………………………....12
1.1.2.1. Bâin Talak..........................................................................12
1.1.2.2. Tefrik..................................................................................13
1.1.2.3. Muhâla’a………………………………………….………14
1.1.2.4. Ric’i Talak………………………………………………..16
1.1.3. Boşanan Kadının Yasal Hakları…………………………………....16
1.1.3.1. Nafaka………………..…………………………..............16
1.1.3.2. Mehir……………..…………………………………...….20
1.2. KÖLELER VE CARİYELER……………………………………….…….23
1.2.1. Esirlerin Milliyetleri……………………………………………......23
1.2.2. Köleler ve Azatlı Kölelerin Ekonomik Hayattaki Yeri…………….27
1.2.3. Kaçak Köleler……………………………………………………....29
1.2.4. Esirlerin Azadı………………………………………………..….....31
1.2.5. Esir Fiyatları…………………………………………………..........34
iv
1.2.6. Satış İşlemleri İle İlgili Anlaşmazlıklar……………………..……...38
1.3. TOPLUMSAL OLAYLAR VE DAVALAR………………………..……..41
1.3.1. İçki İçme ve Zina Olayları………………………………………….41
1.3.2. Hırsızlık ve Gasp Olayları……………………………………….....44
1.3.3. Komşulara Zarar Verme Davaları……………………………….....47
1.3.4. Küfür ve Hakaret Davaları................................................................49
1.3.5. Adam Öldürme Davaları ve Diyet.....................................................51
1.4. KEFALET SİSTEMİ…………………………………………………..……54
1.4.1. Borç Kefaletleri………………………………………………..…....54
1.4.2. Adli Kefaletler……………………………………………………....58
1.4.3. Kefalet Süreleri……………………………………………………...61
1.5. VAKIF SİSTEMİ………………………………………………...………….63
1.5.1. Vakfetme İşlemleri………………………………………………….63
1.5.2. Vakıfların Gelir ve Gider Durumları……………….……………….65
1.5.2.1. Gelirler…………………………………………………….65
1.5.2.2. Giderler….………………………………….……………..67
1.5.3. Gelir Durumlarına Göre Vakıfların Değerlendirilmesi……………..69
İKİNCİ BÖLÜM
İKTİSADİ HAYAT
2.1. HALEP’TE KULLANILAN PARALAR……………………………….…..74
2.2. YABANCI TÜCCARLAR VE TİCARİ FAALİYETLERİ……………….78
2.3. TİCARİ ÜRÜNLER VE DEĞERLERİ…………………………………….91
2.4. ÜCRETLER......................................................................................................86
2.4.1. İşçi Ücretleri………………………………………………………....89
2.4.2. Ulaşım Ücretleri……………………………………………………..93
2.5. GAYRIMENKUL FİYATLARI…………………………………………….95
2.5.1. Ev Fiyatları…………………………………………………………..95
v
2.5.2. Dükkân Fiyatları…………………………………………………….103
2.5.3. Bağ ve Bahçe Fiyatları……………………………………………...106
2.6.GAYRIMENKUL KİRALARI……………………………………………...108
2.6.1. Ev Kiraları…………………………………………………………..108
2.6.2. Dükkân Kiraları……………………………………………………..110
2.6.3. Han Kiraları…………………………………………………………114
2.6.4. Fırın Kiraları………………………………………………………...116
2.6.5. Değirmen Kiraları…………………………………………………...117
2.7. CANLI HAYVAN FİYATLARI……………………………………………118
2.7.1. At Fiyatları…………………………………………………………..118
2.7.2. Katır Fiyatları………………………………………….…………….120
2.7.3. Eşek Fiyatları………………………………………………….…….121
2.7.4. Deve Fiyatları……………………………………………………….122
2.7.5. Koyun Fiyatları……………………………………………………...124
SONUÇ……………………………………………………………………………126
KAYNAKLAR……………………………………………………………………132
EKLER……………………………...…………………………………………….138
ÖZGEÇMİŞ……………………………………....................................................142
vi
TABLOLARIN LİSTESİ
Tablo 1.1.1.1. 956-972/1549-1565 Yılları Arasında Halep’te Boşanma Usulleri Oranı……16
Tablo 1.1.1.2. Nafaka Miktarları……………………………………………………..……..18
Tablo 1.1.1.3. Mehir Miktarları………………………………………………….……….....22
Tablo 1.1.1.4. Mehir Miktarlarının Yıllara Göre Artış Oranları……………………............23
Tablo 1.1.2.1. Azat Edilen Cariye ve Kölelerin Milliyetlerine Göre Dağılımı……………..25
Tablo 1.1.2.2. Esir Pazarlarında Satılan Köle ve Cariyelerin Milliyetleri………………….26
Tablo 1.1.2.3. Azat ve Satış İşlemleri Dışında Esirlerin Milliyetlerine Göre Dağılımı…….26
Tablo 1.1.2.4. Köle Fiyatları…………………………………………………….……..……35
Tablo 1.1.2.5. Renklerine Göre Ortalama Köle Fiyatları……………………………………36
Tablo 1.1.2.6. Cariye Fiyatları…………………………………………….………………...37
Tablo 1.1.2.7. Renklerine Göre Ortalama Cariye Fiyatları……………………………........38
Tablo 1.1.3.1 Kayıtlarda Geçen Vakıflar……………………………………………..…….72
Tablo 2.1.1.1. Bazı Ticari Ürünler ve Değerleri……………………………………...….….88
Tablo 2.1.1.2. İşçi Ücretleri……………………………………………………..….….……92
Tablo 2.1.1.3. Kervanlarda Çalışan İşçilere Ödenen Ücretler………………....………..…..92
Tablo 2.1.1.4. Kervanların Yol Güzergâhları ve Ulaşım Ücretleri…………………….…....94
Tablo 2.1.2.1. Yıllara Göre Halep’te Ev Fiyatları…………………………………...............96
Tablo 2.1.2.2. Mahallelere Göre Ortalama Ev Fiyatları………………………...…………..102
Tablo 2.1.2.3. Ev Fiyatlarındaki Artış Miktarları ve Oranları………………………………103
Tablo 2.1.2.4. Dükkân Fiyatları…………………………………………………………......104
Tablo 2.1.2.5. Dükkân Fiyatları Artış Miktarları ve Oranları………………………….…...106
Tablo 2.1.2.6. Bağ ve Bahçe Fiyatları…………………………………….………………...107
Tablo 2.1.3.1. Ev Kiraları………………………………………….…………......................109
Tablo 2.1.3.2. Ev Kiralarının Artış Miktarları ve Oranları…………………….……….......110
Tablo 2.1.3.3. Dükkân Kiraları…………………………………………………………......112
Tablo 2.1.3.4. Dükkân Kiralarının Artış Miktar ve Oranları…………………….................114
Tablo 2.1.3.5. Hȃn Kiraları………………………………………………………………....115
Tablo 2.1.3.6. Fırın Kiraları…………………………………………………………...........117
Tablo 2.1.3.7. Değirmen Kira Bedelleri………………………………………....................118
Tablo 2.1.4.1. At Fiyatları………………………………………………………………….119
Description:In this records, there are documents about divorce, bridge wealth, ise Kuran'ı Kerim'de, ''Boşanmış kadınlar, kendi başlarına 3 iddet ve temizlenme Kefalet sözlük anlamı ile “Birinin vereceği bir meblağı veya edeceği bir işi,.
